Hartfalen

Wat is hartfalen bij honden?

Hartfalen, ook wel congestief hartfalen (CHF) genoemd, is een toestand waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed door het lichaam te pompen. Het is geen ziekte op zichzelf, maar het eindstadium van verschillende hartaandoeningen. Hartproblemen komen voor bij naar schatting 10 procent van alle honden en de kans neemt toe met de leeftijd. Zowel kleine als grote rassen kunnen getroffen worden, maar de onderliggende oorzaak verschilt vaak per ras en grootte.

Oorzaken van hartfalen

De twee meest voorkomende oorzaken van hartfalen bij honden zijn:

Mitralisklep-degeneratie (MMVD):

Dit is de meest voorkomende hartaandoening bij honden en treft vooral kleine tot middelgrote rassen zoals de Cavalier King Charles Spaniel, Teckel, Maltezer, Chihuahua en Poedel. De kleppen tussen de hartboezem en de hartkamer worden dikker en sluiten niet meer goed, waardoor bloed terugstroomt (regurgitatie).

Gedilateerde cardiomyopathie (DCM):

Bij deze aandoening worden de hartkamers groter en de hartspier dunner en zwakker. DCM komt vooral voor bij grote rassen zoals de Deense Dog, Dobermann, Ierse Wolfshond, Boxer en Cocker Spaniël.

Andere oorzaken zijn:

• Aangeboren hartafwijkingen
• Hartritmestoornissen (aritmieën)
• Hartzakontsteking (pericarditis)
• Hartworminfectie
• Longziekten die het rechter hart belasten

Symptomen van hartfalen

De symptomen van hartfalen ontwikkelen zich geleidelijk en worden ernstiger naarmate de ziekte vordert. Ze worden ingedeeld volgens de ACVIM-stadia (A t/m D):

Vroege symptomen:

• Verminderde conditie en snellere vermoeidheid tijdens het wandelen
• Lichte hoest, vooral 's nachts of na inspanning
• Licht versnelde ademhaling in rust

Gevorderde symptomen:

• Aanhoudende hoest, vooral 's nachts (door vochtophoping in de longen)
• Bemoeilijkte ademhaling en hijgen in rust
• Versnelde ademhaling (meer dan 30 ademhalingen per minuut in rust)
• Onrust en moeite met liggen
• Opgezette buik door vochtophoping (ascites)
• Gewichtsverlies en spierverlies
• Flauwvallen (syncope) bij inspanning of opwinding
• Blauwe of bleke slijmvliezen
• Verminderde eetlust

Diagnose van hartfalen

Een grondige diagnose is essentieel om het type hartaandoening en de ernst vast te stellen:

• Auscultatie: het beluisteren van het hart met een stethoscoop om hartgeruis en abnormale longgeluiden te detecteren
• Röntgenfoto's van de borstkas: tonen de hartgrootte, longoedeem en eventuele vochtophoping
• Echocardiografie (hartecho): de gouden standaard voor het beoordelen van de hartstructuur, klepfunctie en pompkracht
• ECG (elektrocardiogram): detecteert hartritmestoornissen
• Bloedonderzoek: inclusief cardiale biomarkers (proBNP, troponine) en nier-/leverwaarden
• Bloeddrukmeting

Behandeling van hartfalen

De behandeling is gericht op het verbeteren van de hartfunctie, het verminderen van vochtophoping en het vertragen van de ziekteprogressie:

• Pimobendan: versterkt de hartcontractie en verwijdt de bloedvaten, het belangrijkste medicijn bij hartfalen
• Diuretica (furosemide, spironolacton): drijven overtollig vocht af
• ACE-remmers (benazepril, enalapril): verlagen de bloeddruk en ontlasten het hart
• Anti-aritmica bij hartritmestoornissen
• Zoutarm dieet om vochtretentie te verminderen
• Rustbeperking tijdens acute fasen, aangepaste beweging bij stabiel hartfalen

De prognose hangt af van de onderliggende oorzaak en het stadium van de ziekte. Met medicatie leven veel honden met hartfalen nog zes maanden tot twee jaar na de diagnose, sommige langer.

Preventie en vroege opsporing

• Jaarlijkse gezondheidscontroles bij de dierenarts, inclusief hartauscultatie
• Screeningsonderzoek bij rassen met verhoogd risico (hartecho, DNA-testen)
• Monitor de ademhalingsfrequentie thuis: tel de ademhaling in rust (normaal onder de 30 per minuut)
• Gezond gewicht handhaven
• Verantwoord fokken met hartscreening bij risicorassen
• Hartwormpreventie bij reizen naar endemische gebieden