Baarmoederontsteking

Pyometra is een ernstige en potentieel levensbedreigende infectie van de baarmoeder bij ongecastreerde teven. De baarmoeder vult zich met pus, wat zonder behandeling kan leiden tot bloedvergiftiging (sepsis) en overlijden. Het is een van de meest voorkomende spoedgevallen bij vrouwelijke honden.

Wat is pyometra?

Pyometra betekent letterlijk "pus in de baarmoeder." De aandoening ontstaat wanneer bacteriën de baarmoeder infecteren op een moment dat de baarmoederwand door hormonale invloeden extra gevoelig is voor infectie. De baarmoeder kan zich vullen met grote hoeveelheden pus, soms wel tot meerdere liters bij grote honden.

Er zijn twee vormen van pyometra:

Open pyometra: De baarmoedermond (cervix) is open, waardoor pus via de vulva kan weglopen. Dit is de gemakkelijker herkenbare vorm.

Gesloten pyometra: De baarmoedermond is gesloten, waardoor het pus zich ophoopt in de baarmoeder. Dit is de gevaarlijkste vorm, omdat de baarmoeder kan scheuren en de hond snel ernstig ziek kan worden.

Oorzaken van pyometra

Hormonale invloed: Na elke loopsheid produceert het lichaam progesteron, een hormoon dat het baarmoederslijmvlies verdikt ter voorbereiding op een mogelijke dracht. Na herhaalde loopsheidscycli zonder dracht wordt het baarmoederslijmvlies steeds dikker en vormt het een ideale voedingsbodem voor bacteriën. Deze aandoening heet cysteuze endometriumhyperplasie (CEH).

Bacteriële infectie: De meest voorkomende veroorzaker is Escherichia coli (E. coli), een bacterie die normaal in de darmen leeft. Tijdens de loopsheid staat de baarmoedermond open, waardoor bacteriën vanuit de vagina de baarmoeder kunnen binnendringen.

Progesteron-medicatie: Het toedienen van progesteron-houdende medicijnen, bijvoorbeeld om de loopsheid te onderdrukken, verhoogt het risico op pyometra aanzienlijk.

Leeftijd: Pyometra komt het vaakst voor bij middelbare tot oudere teven, doorgaans na de leeftijd van 6 jaar. Echter, het kan op elke leeftijd voorkomen bij ongecastreerde teven.

Symptomen van pyometra

De symptomen treden meestal op 4 tot 8 weken na de loopsheid:

Uitvloeiing uit de vulva: Bij open pyometra is er vaak een opvallende, stinkende uitvloeiing die roodbruin, gelig of pusachtig kan zijn.

Overmatig drinken en plassen (polydipsie en polyurie): Dit is een van de eerste en meest voorkomende symptomen, veroorzaakt door toxinen van de bacteriën die de nierfunctie beïnvloeden.

Verminderde eetlust tot anoreksi: De hond weigert voedsel.

Lethargie: De hond is lusteloos, slap en wil niet bewegen.

Koorts: Hoewel niet altijd aanwezig, kan de lichaamstemperatuur verhoogd zijn.

Opgezet abdomen: Bij gesloten pyometra kan de buik zichtbaar gezwollen zijn door de met pus gevulde baarmoeder.

Braken en diarree: Door de algehele vergiftiging kan de hond braken en diarree ontwikkelen.

Shock: In ernstige gevallen kan de hond tekenen van shock vertonen: snelle hartslag, zwakke pols, bleke slijmvliezen en verlaagde lichaamstemperatuur.

Diagnose

Anamnese en lichamelijk onderzoek: De combinatie van een ongecastreerde teef die recent loops is geweest, met symptomen van overmatig drinken, verminderde eetlust en eventueel uitvloeiing, doet sterk aan pyometra denken.

Echografie: Dit is het meest betrouwbare diagnostische middel. De met vocht gevulde baarmoeder is op de echo duidelijk zichtbaar.

Röntgenfoto's: Een vergrote, met vocht gevulde baarmoeder kan op röntgenfoto's zichtbaar zijn als een worsttormige structuur in de buik.

Bloedonderzoek: Typische bevindingen zijn een sterk verhoogd aantal witte bloedcellen (leukocytose), verhoogde ontstekingswaarden en mogelijk gestoorde nierfunctie.

Behandeling van pyometra

Chirurgische behandeling (ovariohysterectomie): De standaardbehandeling is het chirurgisch verwijderen van de baarmoeder en eierstokken. Dit is de veiligste en meest effectieve behandeling. De hond wordt eerst gestabiliseerd met infuusvloeistoffen en antibiotica, waarna de operatie zo snel mogelijk wordt uitgevoerd.

Medicamenteuze behandeling: In zeldzame gevallen, wanneer de eigenaar de hond wil laten fokken, kan medicamenteuze behandeling worden overwogen. Hierbij worden prostaglandinen toegediend om de baarmoeder te laten samentrekken en het pus uit te drijven, in combinatie met antibiotica. Dit is alleen mogelijk bij open pyometra en brengt aanzienlijke risico's met zich mee. De kans op herhaling is bovendien hoog.

Ondersteunende zorg: Infuustherapie om uitdroging te bestrijden, antibiotica tegen de infectie en pijnstilling na de operatie.

Preventie

Castratie (ovariohysterectomie of ovariectomie): Het verwijderen van de eierstokken of de eierstokken en baarmoeder is de enige manier om pyometra volledig te voorkomen. Castratie op jonge leeftijd elimineert het risico vrijwel volledig.

Vermijd progesteron-medicatie: Gebruik geen hormonale middelen om de loopsheid te onderdrukken zonder overleg met de dierenarts.

Let op symptomen: Wees alert op de symptomen van pyometra, vooral in de weken na de loopsheid.

Pyometra is een spoedgeval. Als je vermoedt dat je hond pyometra heeft, neem dan onmiddellijk contact op met je dierenarts. Met tijdige chirurgische behandeling is de prognose over het algemeen goed, maar zonder behandeling is pyometra vrijwel altijd dodelijk.