Lymfoom

Lymfoom, ook wel lymfosarcoom of maligne lymfoom genoemd, is een van de meest voorkomende kankersoorten bij honden. Het betreft een kwaadaardige woekering van lymfocyten, een type witte bloedcel dat een belangrijke rol speelt in het immuunsysteem. Lymfoom kan zich op verschillende plaatsen in het lichaam manifesteren.

Wat is lymfoom?

Het lymfatische systeem is een netwerk van lymfeklieren, lymfevaten en organen (milt, thymus, beenmerg) dat essentieel is voor de afweer van het lichaam. Bij lymfoom gaan lymfocyten ongecontroleerd delen, wat leidt tot vergroting van lymfeklieren en mogelijk verspreiding naar andere organen.

Lymfoom wordt onderverdeeld in verschillende vormen op basis van de locatie:

Multicentrisch lymfoom: De meest voorkomende vorm (ongeveer 80%). Hierbij zijn meerdere lymfeklieren in het lichaam aangedaan. De lymfeklieren worden pijnloos vergroot.

Mediastinaal lymfoom: Betreft de lymfeklieren in de borstholte en kan leiden tot ademhalingsproblemen.

Gastro-intestinaal lymfoom: Treft het maag-darmkanaal en kan braken, diarree en gewichtsverlies veroorzaken.

Extranodaal lymfoom: Komt voor in organen buiten het lymfatische systeem, zoals de huid, ogen, nieren of zenuwstelsel.

Oorzaken van lymfoom

De exacte oorzaak van lymfoom bij honden is niet bekend. Verschillende factoren spelen een rol:

Genetische aanleg: Bepaalde rassen hebben een verhoogd risico, waaronder de Golden Retriever, Boxer, Berner Sennenhond, Bullmastiff, Basset Hound en Schotse Terriër.

Omgevingsfactoren: Blootstelling aan herbiciden (met name 2,4-D), magnetische velden en mogelijk sigarettenrook wordt als mogelijke risicofactor beschouwd, hoewel het wetenschappelijk bewijs niet eenduidig is.

Immuunsysteem: Honden met een verzwakt immuunsysteem of auto-immuunziekten kunnen een hoger risico hebben.

Leeftijd: Lymfoom komt het vaakst voor bij honden van middelbare leeftijd (6 tot 9 jaar), maar kan op elke leeftijd optreden.

Symptomen van lymfoom

De symptomen zijn afhankelijk van het type lymfoom:

Multicentrisch lymfoom:

Vergrote lymfeklieren: Pijnloze, stevige zwellingen onder de kaak, voor de schouders, in de liezen en achter de knieën. Dit is vaak het eerste teken dat de eigenaar opmerkt.

Aanvankelijk weinig ziekteverschijnselen: In het begin eten en bewegen de meeste honden nog normaal ondanks de vergrote lymfeklieren.

Later: Vermoeidheid, verminderde eetlust, gewichtsverlies, dorst en meer plassen.

Gastro-intestinaal lymfoom: Braken, diarree (soms bloederig), gewichtsverlies, verminderde eetlust en buikpijn.

Mediastinaal lymfoom: Benauwdheid, hoest, moeite met slikken en vochtophoping in de borstholte.

Extranodaal lymfoom: Symptomen afhankelijk van het aangedane orgaan. Huidlymfoom kan zich uiten als huidlaesies, ulcera of knobbeltjes.

Diagnose

Cytologie (FNA): Een fijne-naaldaspiratie van een vergrote lymfeklier is vaak de eerste en snelste diagnostische stap. De cellen worden onder de microscoop bekeken op tekenen van maligniteit.

Histopathologie (biopsie): Een volledige lymfeklierbiopsie biedt meer informatie over het type lymfoom en de gradering, wat belangrijk is voor de prognose en behandelkeuze.

Immunofenotypering: Bepaalt of het lymfoom van B-cel of T-celoorsprong is. B-cellymfoom heeft doorgaans een betere prognose dan T-cellymfoom.

Stadiëring: Bloedonderzoek, echografie van de buik, thoraxröntgenfoto's en beenmergonderzoek worden uitgevoerd om vast te stellen hoe ver het lymfoom is verspreid. Het WHO-stadieringssysteem (stadium I tot V) wordt hiervoor gebruikt.

Behandeling van lymfoom

Chemotherapie: Dit is de standaardbehandeling en de meest effectieve optie. Het meest gebruikte protocol is het CHOP-protocol (een combinatie van cyclofosfamide, doxorubicine, vincristine en prednison), gebaseerd op de menselijke geneeskunde. Belangrijke punten:

Respons: Ongeveer 80-90% van de honden met multicentrisch B-cellymfoom reageert op chemotherapie, met een aanzienlijke verkleining of verdwijning van de lymfeklieren (remissie).

Overlevingsduur: Met het CHOP-protocol is de mediane overlevingsduur 12 tot 14 maanden. Zonder behandeling is dit slechts 4 tot 6 weken.

Bijwerkingen: Honden verdragen chemotherapie doorgaans veel beter dan mensen. Bijwerkingen zijn meestal mild en kunnen bestaan uit tijdelijke verminderde eetlust, milde misselijkheid of diarree. Ernstige bijwerkingen komen bij minder dan 10% van de honden voor.

Prednisolon alleen: Als chemotherapie niet mogelijk is, kan prednisolon (een corticosteroïd) als monotherapie worden gegeven. Dit geeft meestal een tijdelijke verbetering van 1 tot 2 maanden.

Bestraling: Kan worden ingezet bij gelokaliseerde vormen van lymfoom of als aanvulling op chemotherapie.

Rescue-protocollen: Als het lymfoom terugkeert na de eerste behandeling, zijn er alternatieve chemotherapieprotocollen beschikbaar, hoewel de remissieduur bij herbehandeling doorgaans korter is.

Preventie

Er is geen bewezen manier om lymfoom bij honden te voorkomen. Enkele aanbevelingen:

Beperk blootstelling aan giftige stoffen: Vermijd onnodig gebruik van herbiciden in de tuin en omgeving van de hond.

Regelmatige gezondheidscontroles: Laat je hond jaarlijks controleren, inclusief het voelen van de lymfeklieren.

Ken je ras: Als je een ras hebt dat gevoelig is voor lymfoom, wees dan extra alert op vergrote lymfeklieren.

Vroege detectie: Leer de lymfeklieren van je hond voelen (onder de kaak, voor de schouders, in de liezen, achter de knieën) en controleer ze regelmatig. Vroege detectie leidt tot een betere behandelrespons.