Hypothyreoïdie

Hypothyreoïdie is de meest voorkomende hormonale aandoening bij honden. De schildklier produceert te weinig hormonen, waardoor het hele lichaam langzamer gaat werken. Met de juiste behandeling kunnen honden met hypothyreoïdie een normaal en actief leven leiden.

Wat is hypothyreoïdie bij honden?

Hypothyreoïdie is een aandoening waarbij de schildklier — twee kleine, vlindervormige klieren aan weerszijden van de luchtpijp in de nek — onvoldoende schildklierhormonen (T3 en T4) produceert. Deze hormonen spelen een cruciale rol in het reguleren van het metabolisme, de lichaamstemperatuur, de hartslag en vele andere lichaamsfuncties. Wanneer er te weinig schildklierhormoon wordt aangemaakt, vertraagt het hele lichaam.

De aandoening komt het vaakst voor bij middelgrote tot grote hondenrassen en treedt doorgaans op bij honden tussen de vier en tien jaar oud. Bepaalde rassen hebben een verhoogd risico, waaronder de Golden Retriever, Labrador Retriever, Dobermann, Ierse Setter, Teckel, Boxer en Cocker Spaniël.

Oorzaken van hypothyreoïdie

In meer dan 95% van de gevallen wordt hypothyreoïdie bij honden veroorzaakt door een van de volgende twee aandoeningen:

Lymfocytaire thyroïditis: Dit is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem van de hond de schildklier aanvalt en geleidelijk vernietigt. Het is de meest voorkomende oorzaak en heeft waarschijnlijk een erfelijke component. Het lichaam herkent het schildklierweefsel als "vreemd" en stuurt witte bloedcellen om het af te breken.

Idiopathische atrofie van de schildklier: Hierbij wordt het functionele schildklierweefsel geleidelijk vervangen door vetweefsel. De exacte oorzaak hiervan is onbekend, maar het resultaat is hetzelfde: de schildklier kan niet meer voldoende hormonen produceren.

In zeldzame gevallen kan hypothyreoïdie worden veroorzaakt door een tumor in de schildklier, een probleem met de hypofyse (die de schildklier aanstuurt), of als bijwerking van bepaalde medicijnen.

Symptomen van hypothyreoïdie

De symptomen van hypothyreoïdie ontwikkelen zich geleidelijk en kunnen gemakkelijk worden aangezien voor normale veroudering. De meest voorkomende symptomen zijn:

Gewichtstoename zonder meer te eten: Doordat het metabolisme vertraagt, verbrandt de hond minder calorieën. Veel honden met hypothyreoïdie worden te zwaar, zelfs als hun voedselinname gelijk blijft of afneemt.

Lethargie en verminderde activiteit: Honden worden merkbaar minder actief, slapen meer en tonen minder interesse in spel en wandelingen.

Huid- en vachtproblemen: Dit zijn vaak de meest opvallende symptomen. De vacht wordt dof, droog en breekbaar. Er kan symmetrische haaruitval optreden, vooral aan de flanken, staart ("rattenstaartt") en achterkant van de dijen. De huid kan dik, donker verkleurd (hyperpigmentatie) en vettig worden. Honden met hypothyreoïdie zijn ook vatbaarder voor huidinfecties.

Koude-intolerantie: Honden zoeken warme plekken op en rillen sneller bij lagere temperaturen dan voorheen.

Tragische gelaatsuitdrukking: Door verdikking van de huid in het gezicht kunnen honden met hypothyreoïdie een "triest" of "tragisch" uiterlijk krijgen.

Overige symptomen: Trage hartslag (bradycardie), hoge cholesterol, bloedarmoede, terugkerende oorontstekingen en in zeldzame gevallen neurologische problemen zoals zwakte of coördinatieproblemen.

Diagnose

De diagnose van hypothyreoïdie wordt gesteld op basis van bloedonderzoek in combinatie met de klinische symptomen. De dierenarts zal een volledig bloedpanel aanvragen, inclusief:

T4-waarde (totaal thyroxine): Dit is de eerste screeningstest. Een lage T4-waarde kan wijzen op hypothyreoïdie, maar kan ook verlaagd zijn door andere ziekten of medicijngebruik (het zogeheten "euthyroid sick syndrome").

Vrij T4 (fT4): Dit is een nauwkeurigere test die het actieve, ongebonden schildklierhormoon meet. Een lage fT4-waarde in combinatie met een lage totale T4 maakt de diagnose waarschijnlijker.

TSH (thyroïd-stimulerend hormoon): Bij hypothyreoïdie is de TSH-waarde vaak verhoogd, omdat de hypofyse de schildklier probeert te stimuleren meer hormoon te produceren.

Schildklier-antilichamen: De aanwezigheid van antilichamen tegen thyreoglobuline kan wijzen op lymfocytaire thyroïditis als onderliggende oorzaak.

Het is belangrijk dat de dierenarts het volledige plaatje beoordeelt — bloedwaarden, symptomen en reactie op proefbehandeling — omdat geen enkele test op zichzelf 100% betrouwbaar is voor de diagnose.

Behandeling van hypothyreoïdie

Hypothyreoïdie is niet te genezen, maar is uitstekend te behandelen met dagelijkse hormoonvervanging:

Levothyroxine: De standaardbehandeling bestaat uit het synthetische schildklierhormoon levothyroxine (T4), dat tweemaal daags oraal wordt toegediend. De dosering wordt individueel bepaald op basis van het gewicht van de hond en de bloedwaarden.

Controleonderzoeken: Na het starten van de medicatie wordt na vier tot acht weken een bloedcontrole uitgevoerd om te bepalen of de dosering correct is. De T4-waarde wordt idealiter gemeten vier tot zes uur na toediening van de tablet. Op basis van de resultaten kan de dierenarts de dosering aanpassen.

Verbetering: De meeste honden tonen al binnen enkele weken verbetering. Het energieniveau neemt als eerste toe. Huid- en vachtproblemen hebben doorgaans drie tot zes maanden nodig om volledig te herstellen. Het overgewicht vermindert geleidelijk.

Levenslange behandeling: De medicatie moet levenslang worden gegeven. Regelmatige bloedcontroles (elke zes tot twaalf maanden) zijn nodig om de dosering te bewaken en zo nodig bij te stellen.

Preventie

Omdat hypothyreoïdie grotendeels een erfelijke of auto-immuun gerelateerde aandoening is, is volledige preventie niet mogelijk. Er zijn wel maatregelen die je kunt nemen:

Verantwoord fokken: Fokkers zouden honden met vastgestelde hypothyreoïdie niet voor de fok moeten gebruiken, om de genetische aanleg niet verder te verspreiden.

Bewustzijn van risicorassen: Als je een ras hebt dat vatbaarder is voor hypothyreoïdie, wees dan alert op de vroege symptomen en bespreek met je dierenarts of periodieke screening zinvol is.

Reguliere gezondheidscontroles: Jaarlijks bloedonderzoek bij honden van middelbare leeftijd en ouder kan helpen de aandoening in een vroeg stadium op te sporen, nog voordat ernstige symptomen optreden.

Gezond gewicht: Hoewel overgewicht een gevolg is van hypothyreoïdie en niet de oorzaak, helpt het handhaven van een gezond gewicht de algehele gezondheid en maakt het veranderingen in gewicht sneller opvallend.