Demodex-schurft

Wat is demodex-schurft bij honden?

Demodex-schurft, ook wel demodicose of rode schurft genoemd, is een huidaandoening veroorzaakt door een overmatige vermeerdering van Demodex-mijten. Deze microscopisch kleine, langwerpige mijten leven in de haarzakjes en talgklieren van de huid. In kleine aantallen zijn Demodex-mijten normale bewoners van de hondenhuid en veroorzaken ze geen problemen. Pas wanneer het immuunsysteem de mijtpopulatie niet meer onder controle kan houden, ontstaat er ziekte. In tegenstelling tot sarcoptes-schurft is demodicose niet besmettelijk voor mensen of andere volwassen dieren.

Oorzaken van demodicose

De Demodex canis-mijt wordt van moeder op puppy overgedragen tijdens de eerste levensdagen via direct huidcontact tijdens het zogen. Bijna alle honden dragen deze mijt bij zich zonder er ooit klachten van te ontwikkelen. Demodicose ontstaat wanneer het immuunsysteem de mijtpopulatie niet adequaat kan reguleren.

Risicofactoren voor het ontwikkelen van demodicose zijn:

• Erfelijke aanleg: een erfelijk defect in de cellulaire immuniteit speelt een belangrijke rol bij juveniele demodicose
• Jonge leeftijd: het immuunsysteem van puppy's is nog niet volledig ontwikkeld
• Rasaanleg: Shar-Pei, English Bulldog, Staffordshire Bull Terriër, Duitse herder, Amerikaanse Bulldog en Mopshond behoren tot de rassen met een verhoogd risico
• Immuunsuppressie: door medicatie (corticosteroïden, chemotherapie), ziekte (cushing, hypothyreoïdie, kanker) of ouderdom
• Stress, ondervoeding of andere aandoeningen

Vormen en symptomen van demodicose

Demodicose wordt onderverdeeld in twee hoofdvormen:

Gelokaliseerde demodicose:

• Komt vooral voor bij puppy's en jonge honden (3-6 maanden)
• Een tot vijf kleine, ronde, kale plekken
• Meestal op het gezicht, rond de ogen en mondhoeken, of op de voorpoten
• Milde roodheid en schilfering
• Weinig tot geen jeuk
• Lost in 90% van de gevallen spontaan op binnen zes tot acht weken

Gegeneraliseerde demodicose:

• Uitgebreide kale plekken over grote delen van het lichaam (meer dan vijf laesies of een groot oppervlak)
• Ernstige roodheid, schilfering en huidverdikking
• Puisten en furunkels (diepe huidinfecties)
• Secundaire bacteriële huidinfecties met etterende wonden en korsten
• Pijnlijke, gezwollen huid
• Onaangename geur door bacteriële infectie
• Vergrote lymfeklieren
• Algehele malaise in ernstige gevallen

Er bestaat ook een podovorm (pododemodicose) waarbij alleen de poten zijn aangedaan, wat bijzonder lastig te behandelen kan zijn.

Diagnose van demodicose

De diagnose is meestal eenvoudiger dan bij sarcoptes-schurft:

• Diepe huidschraapsels: de mijten worden in de meeste gevallen gemakkelijk gevonden doordat ze in grote aantallen aanwezig zijn in de haarzakjes
• Trichogram: microscopisch onderzoek van uitgetrokken haren kan mijten in de haarzakjes aantonen
• Huidbiopsie: bij bepaalde rassen (zoals de Shar-Pei) of bij pododemodicose waar huidschraapsels minder betrouwbaar zijn
• Aanvullend onderzoek: bij volwassen honden met gegeneraliseerde demodicose moet gezocht worden naar een onderliggende oorzaak (bloedonderzoek op schildklierfunctie, bijnierfunctie, etc.)

Behandeling van demodicose

Gelokaliseerde demodicose:

Bij puppy's met gelokaliseerde demodicose is vaak geen behandeling nodig behalve monitoring. De meeste gevallen genezen spontaan.

Gegeneraliseerde demodicose:

• Isoxazolines (sarolaner, afoxolaner, fluralaner): de huidige eerstekeuzebehandeling. Zeer effectief en veilig, met een slagingspercentage van meer dan 95%
• Ivermectine (oraal, dagelijks opbouwen): oudere behandeling, nog steeds effectief maar met meer bijwerkingen
• Antibiotica: bij secundaire bacteriële huidinfecties, vaak langdurig nodig
• Medicinale shampoos met benzoylperoxide of chloorhexidine

De behandeling wordt voortgezet tot minimaal twee opeenvolgende negatieve huidschraapsels met een maand tussentijd. Dit betekent dat de behandeling vaak drie tot zes maanden duurt.

Preventie van demodicose

• Niet fokken met aangedane honden: honden die gegeneraliseerde demodicose hebben gehad, mogen niet worden ingezet voor de fokkerij vanwege de erfelijke component
• Vermijd immuunsuppressieve medicatie indien mogelijk (met name corticosteroïden)
• Goede algehele gezondheid: optimale voeding, stressreductie en tijdige behandeling van onderliggende ziekten
• Regelmatige huidcontroles bij rassen met een verhoogd risico