Sarcoptes-schurft

Wat is sarcoptes-schurft bij honden?

Sarcoptes-schurft, ook wel scabiës of vossenSchurft genoemd, is een zeer besmettelijke huidaandoening veroorzaakt door de parasitaire mijt Sarcoptes scabiei var. canis. Deze microscopisch kleine mijt graaft tunneltjes in de bovenste huidlaag van de hond om daar eieren af te zetten, wat een intense jeuk en ontstekingsreactie veroorzaakt. Sarcoptes-schurft is een van de meest jeukende huidaandoeningen bij honden en kan ook tijdelijk op mensen worden overgedragen.

Oorzaken van sarcoptes-schurft

De Sarcoptes scabiei-mijt verspreidt zich door:

• Direct contact met besmette dieren – vooral vossen zijn een belangrijke besmettingsbron in Nederland en België
• Indirect contact via besmette dekens, manden, borstels of andere voorwerpen
• Besmette omgevingen – de mijt kan enkele dagen buiten de gastheer overleven

Alle honden kunnen sarcoptes-schurft krijgen, ongeacht ras, leeftijd of gezondheidstoestand. Honden die veel buiten komen of in contact komen met vossen of zwerfhonden lopen een verhoogd risico.

De levenscyclus van de mijt duurt ongeveer drie weken. Het vrouwtje graaft tunnels in de huid en legt dagelijks twee tot drie eieren. De eieren komen na drie tot vijf dagen uit en de larven ontwikkelen zich tot volwassen mijten.

Symptomen van sarcoptes-schurft

De symptomen beginnen meestal twee tot zes weken na besmetting:

• Extreme jeuk die niet of nauwelijks reageert op standaard jeukstillers – de hond krabt, bijt en schuurt zich voortdurend
• Rode, ontstoken huid met kleine bultjes (papels)
• Korstvorming en geel-grijze korsten op de huid
• Haaruitval door het voortdurende krabben
• Huidverdikking bij chronische besmetting
• Secundaire bacteriële huidinfecties door beschadiging van de huid
• Gewichtsverlies door de constante onrust en verminderde eetlust

De laesies beginnen typisch op plekken met dunne, weinig behaarde huid: de oorrand, ellebogen, buik, borstkas en spronggewrichten. Een belangrijk diagnostisch teken is de oorkrabreflex: als je aan de oorrand van een besmette hond wrijft, begint de hond reflexmatig met de achterpoot te krabben.

Diagnose van sarcoptes-schurft

De diagnose kan lastig zijn omdat de mijten moeilijk te vinden zijn in huidschraapsel:

• Huidschraapsel: diepe huidafkrabsels worden onder de microscoop bekeken, maar slechts in 30-50% van de gevallen worden mijten gevonden
• Klinisch beeld: de typische verdeling van laesies en de extreme jeuk zijn vaak voldoende voor een vermoedelijke diagnose
• Oorkrabreflex: positief bij een groot deel van de besmette honden
• Bloedonderzoek: antistoffentest (ELISA) tegen Sarcoptes – betrouwbaar vanaf drie tot vijf weken na besmetting
• Proefbehandeling: als de diagnose onzeker is, wordt vaak een proefbehandeling gestart. Verbetering bevestigt de diagnose

Behandeling van sarcoptes-schurft

Sarcoptes-schurft is goed te behandelen met moderne antiparasitaire middelen:

• Isoxazolines (sarolaner, afoxolaner, fluralaner): tabletten of spot-on preparaten die binnen 24-48 uur effectief zijn. Vaak is een eenmalige behandeling al voldoende, maar een tweede behandeling na een maand wordt aanbevolen
• Selamectine (spot-on): wordt twee tot drie keer toegepast met twee weken tussentijd
• Ivermectine (injectie of oraal): effectief maar niet geschikt voor alle rassen (voorzichtigheid bij Collies en verwante rassen)
• Antibiotica bij secundaire bacteriële infecties
• Medicinale shampoos ter ondersteuning van het huidherstel

Behandel alle honden in het huishouden tegelijkertijd, ook als ze geen symptomen vertonen. Was alle dekens en textiel op minimaal 60°C en desinfecteer de leefomgeving.

Preventie van sarcoptes-schurft

• Regelmatige antiparasitaire behandeling met middelen die ook tegen mijten werkzaam zijn
• Vermijd contact met vossen en onbekende honden die tekenen van schurft vertonen
• Snelle behandeling bij de eerste tekenen van ernstige jeuk
• Hygiëne: regelmatig wassen van hondendekens en -manden