Je hond veroorzaakt schade: wie is aansprakelijk en wat dekt je AVP?

Zelfs een vriendelijke, gehoorzame hond kan in een fractie van een seconde schade veroorzaken. Het hoeft daarbij heus niet om een bijtincident te gaan: een hond die onverwacht het fietspad oprent, kan bijvoorbeeld een fietser doen vallen. Er hoeft ook niet te worden bewezen dat jij zelf iets verkeerd hebt gedaan. Voor dieren kent de Nederlandse wet namelijk een bijzondere vorm van aansprakelijkheid, ook wel risicoaansprakelijkheid genoemd. Als hondenbezitter is het goed om te weten hoe die regel werkt, welke schade een AVP dekt en wat je na een incident moet doen.

Wanneer ben je aansprakelijk voor schade door je hond?

Volgens artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek is de bezitter van een dier aansprakelijk voor de schade die het dier aanricht. Dit heet risicoaansprakelijkheid. Het slachtoffer hoeft daardoor niet te bewijzen dat je de hond onvoldoende hebt opgevoed, een ondeugdelijke riem gebruikte of even niet goed oplette. De wet legt het risico van het zelfstandige en niet altijd voorspelbare gedrag van een dier in beginsel bij degene die het dier voor zichzelf houdt.

De wet spreekt zeer bewust over de bezitter en niet over de eigenaar van een dier. In een gewoon huishouden zijn eigenaar en bezitter doorgaans dezelfde persoon. Hebben jij en je partner de hond gezamenlijk, dan kunnen jullie allebei als medebezitter aansprakelijk zijn. De benadeelde kan in dat geval in beginsel ieder van jullie aanspreken. Toch kunnen eigendom en bezit uiteenlopen. Ga je bijvoorbeeld voor onbepaalde tijd een hond in huis nemen terwijl het baasje in het buitenland verblijft, waarbij jij de hond verzorgt en zelf bekostigt, dan kun jij de bezitter zijn. Het maakt dan niet uit dat de chipregistratie – eerder een bewijs van eigendom dan van bezit – niet op jouw naam staat. Omgekeerd wordt een buur, hondenoppas of medewerker van een uitlaatservice niet automatisch bezitter doordat die tijdelijk voor de hond zorgt. Wie de riem vasthield toen de schade ontstond, is dus niet op zichzelf beslissend.

Eigen gedraging en schadevergoeding

Voor risicoaansprakelijkheid moet de schade wel voortkomen uit de eigen gedraging van de hond. Denk aan bijten, springen, uitbreken of onverwacht de weg oversteken. Rechtstreeks contact is niet noodzakelijk. Ook wanneer een fietser valt doordat hij voor een loslopende hond uitwijkt, kan er een oorzakelijk verband zijn. De fietser moet dan wel aannemelijk maken dat het gedrag van de hond de val heeft veroorzaakt. Alleen de aanwezigheid van een hond in de buurt is niet voldoende.

Volgt de hond juist een bewust gegeven commando op, dan is de situatie anders. Wie een hond opdracht geeft om iemand aan te vallen, gebruikt het dier als het ware als instrument. Wanneer het dier slechts een bewust gegeven commando uitvoert, kan artikel 6:179 BW buiten toepassing blijven: er is geen sprake van eigen gedraging. De persoon die het commando gaf, kan dan op grond van zijn eigen onrechtmatige handelen aansprakelijk zijn.

Bij risicoaansprakelijkheid hangt de aansprakelijkheid evenmin af van plaatselijke aanlijnregels. Loopt je hond niet aangelijnd in een officieel losloopgebied en veroorzaakt hij daar een ongeval, dan kun je nog steeds aansprakelijk zijn. Omgekeerd betekent een overtreding van de aanlijnplicht niet dat iedere gevorderde schade automatisch moet worden vergoed. Het is en blijft een feitenkwestie.

Ook schade aan een andere hond kan voor vergoeding in aanmerking komen. Bijt jouw hond een andere hond, dan kunnen bijvoorbeeld de noodzakelijke dierenartskosten worden geclaimd. Bijzonder is dat de schadevergoeding voor dierenartskosten hoger kan liggen dan de oorspronkelijke aanschafprijs van het gewonde dier. In een zaak bij Kifid moest een verzekeraar inderdaad de volledige kosten van een noodzakelijke spoedbehandeling betalen, ook het deel dat de ‘dagwaarde’ van de hond overschreed. Wel kunnen onder meer de leeftijd van het dier, de kans op herstel en de verhouding tussen behandelkosten en resultaat meewegen.

Wat dekt een aansprakelijkheidsverzekering?

Een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) is in Nederland niet wettelijk verplicht. Toch is ze voor hondenbezitters bijzonder nuttig. Een AVP is geen verzekering van de hond zelf. De verzekering beschermt jou en andere verzekerden tegen de financiële gevolgen van aansprakelijkheid. Een AVP dekt binnen de polisvoorwaarden de aansprakelijkheid voor letselschade en zaakschade die een particulier gehouden huisdier aan anderen veroorzaakt. Daarbij voert de verzekeraar twee beoordelingen uit. Eerst wordt onderzocht of jij volgens de wet aansprakelijk bent. Vervolgens wordt bekeken of die aansprakelijkheid volgens de polisvoorwaarden is gedekt. Het enkele feit dat iemand schade heeft geleden, betekent dus nog niet dat de verzekeraar moet uitkeren. Word je ten onrechte aansprakelijk gesteld, dan kan de verzekeraar de claim namens jou betwisten.

In de polisvoorwaarden lees je meer over het maximaal verzekerde bedrag, het eigen risico, de omschrijving van de verzekerden en eventuele beperkingen, bijvoorbeeld bij het oppassen op dieren of bij bedrijfsmatige activiteiten. Houd je honden bedrijfsmatig, bijvoorbeeld als fokker, dan kan een zakelijke aansprakelijkheidsverzekering nodig zijn. Controleer of je een gezins- of alleenstaandendekking hebt en wie volgens de polisvoorwaarden als verzekerde wordt aangemerkt. Schade aan je eigen spullen valt in ieder geval niet onder de AVP. Je kunt juridisch immers niet aansprakelijk zijn tegenover jezelf. Ook schade aan spullen van een medeverzekerde partner of een inwonend kind is vaak uitgesloten. Voor letselschade tussen medeverzekerden kunnen andere voorwaarden gelden.

Wat doe je direct na een schade-incident?

Het is vooral belangrijk om kalm te blijven en te voorkomen dat schade erger wordt. Leg de feiten zorgvuldig vast. Je hoeft nog niet meteen zelf te bepalen wie juridisch aansprakelijk is. Doe ook geen betalingsbelofte en spreek niet meteen af welk bedrag je zult vergoeden. Blijf wel eerlijk over de feiten en geef de benadeelde de informatie die nodig is om de schade te melden. De verzekeraar kan vervolgens de aansprakelijkheid onderzoeken en beoordelen welke schade redelijk en aantoonbaar is.

Stappenplan bij schade veroorzaakt door een hond:

1. Breng mensen en dieren in veiligheid en regel zo nodig medische of diergeneeskundige hulp.
2. Wissel namen, contactgegevens en verzekeringsgegevens uit.
3. Noteer de gegevens van getuigen.
4. Maak foto’s van de schade, de locatie, de riem, eventuele hekken en verkeersborden.
5. Schrijf zo snel mogelijk op wat er gebeurde, voordat details worden vergeten.
6. Bewaar beschadigde spullen, offertes, dierenartsnota’s en medische documenten.
7. Meld het incident zo snel mogelijk bij je verzekeraar.

Voorkomen blijft uiteraard de beste optie. Leer daarom signalen van angst, opwinding en spanning herkennen, houd rekening met de omgeving en zoek bij terugkerend risicovol hondengedrag tijdig professionele begeleiding.